Mitoloji ve Edebiyat İlişkisi PDF Yazdır e-Posta
Kullanıcı Değerlendirmesi: / 16
ZayıfEn iyi 
Tolga YAYGIN tarafından yazıldı   
Pazar, 01 Nisan 2012 23:04

MİTOLOJİ VE EDEBİYAT İLİŞKİSİ NASILDIR? 

Eğer in­sanlar mitlere inanmıyor; davranış ve etkinliklerini başka şekilde meselâ bilimsel olarak temellendiriyor ve açıklıyorsa artık bu mitler "ölü mitler dir. Ölü mitlerin an­latılması ve kuşaktan kuşağa eğlenmek hatta bilgilenmek gibi inanma ve ona göre yaşama dışındaki amaçlarla aktarılmasıysa edebiyattan başka bir şey değildir. Ölü mitlerin olay, motif, kahraman, epizot hatta tür bazındaki sözlü aktarımları "Sözlü Edebiyat" icraları, yazılı aktarımlarıysa "Yazılı Edebiyat" metinleri yoluyla olur.

Sözlü Edebiyat-Mit İlişkisi : Miti törenle anlatarak ve doğruladığı ritüeli ger­çekleştirerek "yaşanan" bir tanıma söz konusudur. Bu nedenle de mitler kutsaldır.

Çeşitli nedenlerle kutsallığını yitiren mitlerse, "yalancı öykü' (gerçek olmayan) diye adlandırılır. Bu tür öykülerin gerçek olmadıklarına dolayısıyla mit olmadıkla­rına inanılır. Bu tür kutsallığını yitiren mitler sözlü edebiyatın (halk edebiyatı) an­latılarının temelini oluşturur.

Bu bağlamda özellikle fabllar, hayvan masalları gibi hayvanlardan söz eden an­latılar dikkat çekicidir. Büyük bir ihtimalle bu tür hayvanlardan söz eden anlatılar başlangıçta birer mittiler. Bu yaklaşıma göre, masalların, efsane ve fabllerin kişileri, eski mitlerin tanrısal varlıklarından başka bir şey değildir. Aynı şekilde bu tür ma­sallarda ve fabllerde anlatılan olay ve serüvenler de kutsallığını yitirmiş ve yarı ya­rıya unutulmuş eski mitlerdir. Bu nedenle de hayvan masallarında, efsanelerde ve fabllerde mitlerle bağlantılı unsurlara çok sık olarak rastlanılır.

Öte yandan, mitlerin taşıdıkları pek çok özelliğinin yazılı edebiyatın kuramsal çerçevesini çizen ve özelliklerini ortaya koyan açıklamalarla örtüştüğü ve edebi bir değeri haiz olduğu görülür.

Yazılı Edebiyat-Mit İlişkisi : Yazılı edebiyat ile mitlerin ilişkisi bir bakıma yazı tekniğinin tarihi kadar eskidir. Bilinen en eski yazı tekniği ve geleneği olan Sümer yazısıyla yine bilenen en eski mit geleneğinin yazıya geçirildiği bilinmektedir. Sümerlerin "Gılgamış” adlı mitolo­jik destanın yazıya geçirilmesi buna tipik bir örnek olarak verilebilir. Aynı şekilde Sümerlerden kalma çivi yazısıyla yazılmış kil tabletlerin okunmasıyla ortaya çıkan Tufan benzeri büyük sele ilişkin metinler de Sümer Mitolojisi'nin yazıya geçirilmiş örnekleridir. Eski Mısır uygarlığının eseri olan yazıya geçirilmiş " Ölüler Kitabi' gi­bi mitolojik metinler de en eski örnekler arasındadır. Hititlerin de mitolojileriyle il­gili pek çok yazılı kayıt bıraktıkları bilinmektedir. Hintlilerin Sanskritçe adlı eski ve ölü dillerinde yazıya geçirdikleri Ramayana başta olmak üzere çeşitli mitolojik me­tinleri mitlerin yazıya geçirilişin erken örnekleri arasında sayabiliriz. Ancak yukarı­da detaylı olarak ele aldığımız gibi " mit' kelimesinin icadı ve eski mitlerin dinî ve edebî amaçlarla yazıya geçirilmesi ve zaman içinde söz konusu mitlerin ne olduk­larını açıklamaya yönelik ilgi eski Yunan'da ortaya çıkmıştır.

Rönesans ile birlikte Avrupa'da mitlere yönelik yeniden ilgilenmenin başlama­sı mitlerle yazılı edebiyat ilişkisinin yeni bir dönemidir. Eski Yunan'ın yeniden keş­fi özellikle Ovid'in şiirleri şairler ve sanatkarlar üzerinde büyük bir tesir meydana getirmiştir. Aynı şekilde eski Yunan mitolojisinden konular, simgeler ve kahraman­lar Rönesans sanatkârlarına gelenekselleşmiş Hristiyanlıkla ilgili konulardan çok daha çekici ve cazip görünmüştür. Bu yolla edebiyat başta olmak üzere çeşitli gü­zel sanatlarda eski Yunan mitolojisi bir ilham kaynağı olarak büyük tesirler mey­dana getirmiştir.

Aydınlanma Çağı görüşüne karşıt olarak, 18. yüzyılın sonu ve 19. yüzyılın ba­şındaki Romantizm hareketi mitleri insanların en derin yaratıcı potansiyellerinin bir ifadesi olarak algılamıştır. Mitler; oyun yazarları, şairler ve ressamlar için sürekli bir esin kaynağı olmuştur; insan varlığıyla ilgili derin gerçeklikleri belirtmişlerdir ve böylece insanın çocukluğunun hatırası olarak algılanmamıştır.

19. yüzyılda Thomas Bulfinch ve Nathaniel Hawthorne gibi Amerikalı yazarlar, Amerikan ve İngiliz edebiyatlarını anlayabilmek için eski Yunan mitolojisinin bilin­mesinin şart olduğunu söylemektedir.        

Son Güncelleme: Pazar, 01 Nisan 2012 23:08
 

Giriş Yap



Kimler Sitede

Şuanda 4 konuk çevrimiçi

Paylaş




Destekleyen Joomla!. Designed by: joomla templates vps hosting Valid XHTML and CSS.